تاریخچه اتوبوس شهری ایران ماشین دودی را قطار می‌داند نه اتوبوس. ایرانیکا خط ۸۰ سانتی‌متری ۵٫۵ مایلی را ۳۱ مه ۱۸۸۸ تمام‌شده و افتتاح با شاه را ژوئیهٔ ۱۸۸۸ نوشته است. شرکت واحد ۲۵ فروردین ۱۳۳۵ ثبت شد و از تیر ۱۳۳۵ با خط یک و بلیت یک ریال کار کرد. خط یک تندرو، تهرانپارس تا آزادی، ۲۲ اردیبهشت ۱۳۸۶ راهاندازی شد.
این سه تاریخ را اگر در یک جمله قاطی کنید، ماشین دودی اتوبوس می‌شود و بیآرتی هم‌عصر رضا شاه. هر کدام سند جدا دارد. ماشین دودی را ایرانیکا با آرشیو امتیاز و گزارش افتتاح بسته است. شرکت واحد را صفحهٔ گردآوری‌شدهٔ شرکت، با قانون ۱۶ بهمن ۱۳۳۱ و ثبت ۱۳۳۵، روایت می‌کند. تاریخ خط یک تندرو را مدخل سامانهٔ اتوبوس تندرو تهران ۲۲ اردیبهشت ۱۳۸۶ نوشته است.
ناوگان امروز شهر با کشندهٔ جاده‌ای یکی نیست. اگر سؤال روی کامیون بنز است، راهنمای خرید بنز آکسور مدل دیگری است. بازدید پیش از پول در کارشناسی پیش از بیعانه برای کشنده نوشته شده و تاریخ خط تهران را عوض نمی‌کند.
ماشین دودی تهران چه خطی بود و کی باز شد؟
ایرانیکا می‌نویسد در دسامبر ۱۸۸۶ ناصرالدین‌شاه به مهندس فرانسوی فابیوس بواتال امتیاز یک راه‌آهن دکاوویل از تهران تا شاهعبدالعظیم، حدود شش مایل، داد و امتیاز تراموا در تهران هم همراه آن بود. بواتال هر دو امتیاز را به شرکت بلژیکی Société Anonyme des Chemins de Fer et Tramways en Perse فروخت که ۱۷ مه ۱۸۸۷ در بروکسل با سرمایهٔ دو میلیون فرانک تأسیس شد. خط اصلی، یک خطه، عرض ۸۰ سانتی‌متر و طول ۵٫۵ مایل بود. ۳۱ مه ۱۸۸۸ تمام شد و مراسم افتتاح با حضور شاه در ژوئیهٔ ۱۸۸۸ برگزار شد. دو انشعاب جمعاً ۲٫۵ مایل به معادن سنگ آهک در ۱۸۹۳ تمام شد.
مردم به قطار ماشین دودی میگفتند و به ایستگاه گار، همان واژهٔ فرانسوی. تجهیزات از آنتورپ به باتوم، بعد با راه‌آهن قفقاز به باکو، بعد دریا به انزلی و بعد با چارپا از قزوین به تهران آمد. در فهرست بار، ریل، ۲۱ واگن و ۴ لوکوموتیو بخار آمده است. ایستگاه تهران در جنوب‌شرقی شهر، نزدیک خیابان دروازه خراسان و حدود ۱۵۰ متر مانده به بازار بود. دو سالن انتظار جدا برای زن و مرد بود و واگن‌ها هم جدا. کارکنان پنج اروپایی و شصت ایرانی بودند. ایرانیکا می‌نویسد استفادهٔ عمومی بعداً کم شد، در ۱۹۰۱ سفرها پراکنده گزارش شد، و خود خط تا ۱۹۶۲ برجا بود.
قبل از شرکت واحد، مسافر شهری با چه چیزی جابه‌جا می‌شد؟
مدخل «اتوبوسرانی، سامانه» در مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی می‌نویسد نخستین وسیلهٔ همگانی پایتخت ماشین دودی و واگن اسبی بود. امتیاز راه‌آهن شهری را در ۱۳۰۴ قمری برابر ۱۸۸۷ میلادی به مهندس بلژیکی داده شده می‌داند؛ ایرانیکا ماه را دسامبر ۱۸۸۶ و نام را فابیوس بواتال دقیق‌تر کرده است. بعد از خط عبدالعظیم، همان شرکت واگن اسبی را در شهر راه انداخت.
همان مدخل میگوید نخستین اتوبوس را تاجری بلژیکی در رشت به کار گرفت و بعد، چون صرفه نداشت، به معین‌التجار فروخت. او پس از مشروطه دستگاه را به تهران آورد و کرایه را هر نفر سه شاهی گرفت. اتوبوس‌های مونتاژشده را ۱۲۹۰ شمسی در تهران شروع به کار خوانده است. در ۱۳۰۵ شمسی شماری اتوبوس مدل «ریس» از شوروی خریداری شد و هشت خط در تهران دایر شد. پررفت‌وآمدترین، سبزه‌میدان تا گار ماشین بود، چون شهر ری زیارتگاه و تفرجگاه بود. اتوبوس‌ها ملک افراد بودند، مبدأ و مقصد ثابت و ایستگاه نداشتند، و هر جا مسافر بود می‌ایستادند.
| مقطع | تاریخ در منبع | وسیله |
|---|---|---|
| امتیاز بواتال | دسامبر ۱۸۸۶ | راه‌آهن دکاوویل و امتیاز تراموا |
| اتمام خط اصلی | ۳۱ مه ۱۸۸۸، افتتاح ژوئیه ۱۸۸۸ | ماشین دودی، ۸۰ سانتی‌متر، ۵٫۵ مایل |
| ادامهٔ کار خط | تا ۱۹۶۲، با افت استفاده | همان خط، نه اتوبوس |
| ثبت شرکت واحد | ۲۵ فروردین ۱۳۳۵ | اتوبوس شهری تهران |
| شروع بهره‌برداری واحد | تیر ۱۳۳۵، بلیت یک ریال | خط یک |
| خط یک تندرو | ۲۲ اردیبهشت ۱۳۸۶ | تهرانپارس تا آزادی |
آگهی‌های بنز و کشنده‌های مشابه در اکس‌تراک
همه آگهی‌ها ←
دیما کشنده | 1402 | 480,000 کارکرد | گیربکس دنده‌ای | اکس‌تراکمدل 1402 · 480,000 کیلومتر24,500,000,000 تومان
افهاش 500 سایپایی مدل 96 | 1396 | گیربکس دنده‌ای | اکس‌تراکمدل 1396استعلام قیمت
اسکانیا 380 درجه یک | 1391 | 160,000 کارکرد | گیربکس دنده‌ای | اکس‌تراکمدل 1391 · 160,000 کیلومتراستعلام قیمت
خرید و فروش داف 480 530 ولوو رنو مان | 1402 | گیربکس اتوماتیک | اکس‌تراکمدل 140225,000,000,000 تومان
داف530 مدل2019 | 1398 | 800,000 کارکرد | گیربکس اتوماتیک | اکس‌تراکمدل 1398 · 800,000 کیلومتر23,000,000,000 تومان
کا ایکس 520 | 1404 | 170 کارکرد | گیربکس اتوماتیک | اکس‌تراکمدل 1404 · 170 کیلومتراستعلام قیمت
کا ایکس مدل 97 | 1397 | 92,000 کارکرد | گیربکس اتوماتیک | اکس‌تراکمدل 1397 · 92,000 کیلومتراستعلام قیمت
دیما 402 کارکردن 520 | 1402 | 520 کارکرد | گیربکس دنده‌ای | اکس‌تراکمدل 1402 · 520 کیلومتراستعلام قیمتشرکت واحد اتوبوسرانی تهران کدام روز ثبت شد؟
صفحهٔ شرکت واحد، قانون تأسیس شرکت اتوبوسرانی عمومی را ۱۶ بهمن ۱۳۳۱ و مصوب مجلس شورای ملی می‌داند. هیئت وزیران آیین‌نامهٔ اجرایی را ۱۱ بهمن ۱۳۳۴ در ده ماده تصویب کرد. شرکت در ۲۵ فروردین ۱۳۳۵ به‌عنوان نخستین شرکت سهامی اتوبوسرانی عمومی ایران، با سرمایهٔ سی میلیون تومان، سی هزار سهم هزار تومانی بانام، به شمارهٔ ۵۱۳۷ ثبت شد و محل قانونی‌اش ساختمان شهرداری تهران بود. ۵۱ درصد سهام به نام شهرداری و ۴۹ درصد به نام اتوبوس‌داران قبلی بود. هیئت‌مدیره هفت نفر بود: چهار نفر از طرف شهرداری و سه نفر از سهامدار خصوصی.
بهره‌برداری از تیر ۱۳۳۵ با خط یک و کرایهٔ یک ریال شروع شد و خطوط خصوصی به‌تدریج تحویل گرفته شد. این روایت را با جملهٔ دیگری که گاهی «شروع با ۱۸ خط در ۱۳۳۲» میگوید قاطی نکنید. متنی که ثبت ۲۵ فروردین ۱۳۳۵ و شروع تیر همان سال را با شمارهٔ ثبت گفته، معیار این مقاله است. قانون ۱۳۳۱ اجازهٔ تأسیس بود، نه روز حرکت اولین خط واحد.
خط یک اتوبوس تندرو تهران کی و در کدام مسیر باز شد؟
مدخل سامانهٔ اتوبوس تندرو تهران می‌نویسد نخستین خط، فاصلهٔ چهارراه تهرانپارس در شرق تا میدان آزادی در غرب، در ۲۲ اردیبهشت ۱۳۸۶ راهاندازی شد. طول خط یک را ۱۸٫۵ کیلومتر نوشته و ایستگاه‌های رفت از تهرانپارس را ۲۶ و برگشت را ۲۷ تا شمرده است. مسیر از تهرانپارس تا امام حسین در خیابان دماوند است و بعد در انقلاب و آزادی به پایانهٔ آزادی می‌رسد.
همان مدخل میگوید در آغاز ایستگاه کنار مسیر بود و اتوبوس راستدر کار می‌کرد و قرار بود بعداً ایستگاه وسط و اتوبوس چپدر بیاید. مهدی هاشمی، معاون عمرانی وزیر کشور، در ۱۸ شهریور ۱۳۸۶ گفته طرح اجراشده بیآرتی کامل نیست و خط ویژه است، چون سکو وسط، گذر غیرهمسطح عابر و اتوبوس چپدر در آن شکل کامل نبود. مهدی چمران در سال ۱۴۰۱، به روایت همین مدخل، گفته اتوبوس دوکابین با معافیت مالیاتی و گمرکی از ۱۳۸۷ به بعد و با حمایت دولت از چین وارد شد. این دو جمله، حرف مقام‌ها در دو سال متفاوت است، نه شمار دقیق دستگاه‌های یک قرارداد.
تاریخچه اتوبوس شهری را با کدام تاریخ بخوانیم؟
ماشین دودی را با ۱۸۸۸ و عرض ۸۰ سانتی‌متر ببندید و تا ۱۹۶۲ به‌عنوان ادامهٔ همان خط ریلی، نه به‌عنوان اتوبوس. اتوبوس پراکندهٔ خصوصی را با روایت ۱۳۰۵ و هشت خط «ریس» جدا کنید و عدد دقیق ناوگان آن سال را اگر در این مدخل نیست نسازید. شرکت واحد را با ثبت ۲۵ فروردین ۱۳۳۵ و حرکت تیر همان سال ببندید. تندرو را با ۲۲ اردیبهشت ۱۳۸۶ و مسیر تهرانپارس–آزادی ببندید.
اتوبوس برقی سال‌های بعد در این چهار سند تاریخی با یک تاریخ افتتاح واحد نیامده است. تا وقتی سند جدا باز نشود، فصل برقی را به خط ۱۳۸۶ نچسبانید. خرید کشندهٔ جاده‌ای هم در راهنمای خرید ولوو FH500 است و جایگزین تاریخ اتوبوس شهری نمی‌شود.
ماشین دودی قطار ۱۸۸۸ است. شرکت واحد از تیر ۱۳۳۵ اتوبوس است. خط یک تندرو مال ۲۲ اردیبهشت ۱۳۸۶ است.
جمع‌بندی
تاریخچه اتوبوس شهری ایران اگر از ماشین دودی شروع شود، باید همان را قطار بداند: امتیاز دسامبر ۱۸۸۶، شرکت بلژیکی ۱۷ مه ۱۸۸۷، خط ۸۰ سانتی‌متری به طول ۵٫۵ مایل، اتمام ۳۱ مه ۱۸۸۸ و افتتاح ژوئیهٔ ۱۸۸۸ با حضور شاه. ایستگاه را گار میگفتند. خط تا ۱۹۶۲ برجا بود و استفادهٔ عمومی‌اش زودتر افت کرد.
اتوبوس خیابانی روایت دیگری است. مدخل دایرةالمعارف از فروش یک دستگاه رشتی به معین‌التجار و بعد هشت خط مدل ریس در ۱۳۰۵ شمسی میگوید. شرکت واحد ۲۵ فروردین ۱۳۳۵ ثبت شد، سرمایهٔ سی میلیون تومان و ترکیب ۵۱ و ۴۹ درصد داشت، و از تیر ۱۳۳۵ با بلیت یک ریال روی خط یک کار کرد. خط یک تندرو در ۲۲ اردیبهشت ۱۳۸۶ بین تهرانپارس و آزادی راه افتاد و در آغاز راستدر و ایستگاه کنار مسیر بود. این چهار تاریخ را یکی نکنید.
سوالات متداول
ماشین دودی اتوبوس بود؟
نه. قطار باریک تهران تا شاهعبدالعظیم بود. مردم به آن ماشین دودی و به ایستگاه گار میگفتند.
خط اصلی چه تاریخی باز شد؟
ایرانیکا اتمام را ۳۱ مه ۱۸۸۸ و مراسم با حضور شاه را ژوئیهٔ ۱۸۸۸ نوشته است. عرض خط ۸۰ سانتی‌متر و طول ۵٫۵ مایل بود.
شرکت واحد کی ثبت شد؟
۲۵ فروردین ۱۳۳۵، شمارهٔ ثبت ۵۱۳۷، بعد از قانون ۱۶ بهمن ۱۳۳۱. شروع حرکت خط یک در تیر ۱۳۳۵ با بلیت یک ریال بوده است.
خط یک بیآرتی تهران کدام مسیر است؟
چهارراه تهرانپارس تا پایانهٔ آزادی. مدخل سامانه تاریخ راهاندازی را ۲۲ اردیبهشت ۱۳۸۶ نوشته است.
از روز اول ایستگاه وسط خیابان بود؟
همان مدخل میگوید آغاز کار با ایستگاه کنار مسیر و اتوبوس راستدر بود. سکو وسط و اتوبوس چپدر برنامهٔ بعدی بود.
اتوبوس برقی شهری در همین تاریخ ۱۳۸۶ آمده است؟
در سندهایی که این متن باز کرده، تاریخ افتتاح یک ناوگان برقی شهری نیامده است. خط ۱۳۸۶ را برقی نخوانید.
نرخ روز را در قیمت‌نامه روز کشنده و کامیون ببینید، موجودی را در کاتالوگ آگهی‌های اکس‌تراک دنبال کنید، و قسط را در محاسبه تسهیلات و اقساط جدا حساب کنید.
